EXW teslim şekli, uluslararası ticarette kullanılan Incoterms kuralları arasında satıcıya en az sorumluluk yükleyen teslim şeklidir. Incoterms 2020 kapsamında yer alan bu teslim yöntemi, “işyerinde teslim” anlamına gelir ve malların satıcının fabrika, depo veya işyerinde alıcıya hazır hale getirilmesiyle teslimin gerçekleştiğini ifade eder. Bu noktadan sonra uluslararası kargo dahil tüm taşıma, gümrükleme ve sigorta işlemleri tamamen alıcının sorumluluğundadır.
Satıcı ve alıcı arasındaki sorumluluk dağılımı açısından bakıldığında, EXW’de satıcı yalnızca malları kendi tesisinde teslime hazır hale getirmekle yükümlüdür. Malların yüklenmesi, taşınması, ihracat gümrüklemesi ve varış ülkesindeki tüm işlemler alıcıya aittir. Bu durum, özellikle lojistik süreçleri üzerinde tam kontrol sahibi olmak isteyen alıcılar için avantaj sağlarken, deneyimsiz alıcılar için risk oluşturabilir.
Bu yazımızda, EXW’nin temel özelliklerini, maliyet ve risk dağılımını, avantaj ve dezavantajlarını detaylı olarak inceleyeceğiz. Ayrıca diğer teslim şekilleriyle olan farklarını, uluslararası ticaretteki önemini ve dikkat edilmesi gereken noktaları ele alacağız.
EXW, en basit görünen ancak alıcı açısından en fazla sorumluluk gerektiren teslim şeklidir. Satıcının minimum yükümlülükle malları hazır ettiği bu sistemde, alıcı neredeyse tüm lojistik sürecin kontrolünü üstlenir. Malların satıcının deposundan alınması anından itibaren başlayan süreçte, nakliye organizasyonu, gümrük işlemleri ve sigortalama gibi kritik adımlar tamamen alıcının sorumluluğundadır. Bu durum, özellikle uluslararası ticaret deneyimi olan ve güçlü lojistik ağına sahip alıcılar için maliyet avantajı sağlarken, yeni başlayan işletmeler için karmaşık bir süreç haline gelebilir. Aşağıdaki başlıklarda, EXW’de alıcının üstlendiği yükümlülükleri detaylıca inceleyeceğiz.
EXW teslim şeklinde alıcı, malların satıcının tesisinden teslim alınması anından itibaren tüm sorumluluğu üstlenir. Malların taşınması, gümrük işlemleri ve navlun masrafları tamamen alıcıya aittir. Alıcı, kendi taşıyıcısını ayarlamak, yükleme işlemlerini organize etmek ve ihracat gümrüklemesini yaptırmakla yükümlüdür.
Sigorta yaptırma sorumluluğu da yine alıcıya aittir. Malların hasar görme veya kaybolma riski, satıcının tesisinde teslim anından itibaren alıcıya geçtiği için, alıcının kapsamlı bir nakliye sigortası yaptırması kritik önem taşır. Tüm risklerin yükleme anından itibaren alıcıya geçmesi, özellikle değerli veya hassas ürünlerde dikkatli planlama gerektirir. Bu nedenle alıcılar, güvenilir lojistik partnerlerle çalışarak risklerini minimize etmelidir.
Maliyet ve risk dağılımı, uluslararası ticarette en kritik konulardan biridir ve EXW’de bu dağılım oldukça net çizgilerle belirlenmiştir. Satıcının malları kendi tesisinde hazır etmesiyle başlayan süreçte, risk ve maliyet yükünün neredeyse tamamı alıcıya geçer. Bu durum, özellikle uzun mesafeli taşımalarda ve karmaşık gümrük prosedürlerinin olduğu ülkeler arası ticarette dikkatli değerlendirilmelidir. Maliyetlerin öngörülebilirliği ve risklerin doğru yönetimi, başarılı bir ticaret için hayati öneme sahiptir. Aşağıda, riskin geçiş noktası ve masrafların paylaşımı konularını detaylıca ele alacağız.
EXW’de risk geçişi, malların satıcının tesisinde alıcıya teslim edilmesiyle gerçekleşir. Bu nokta, genellikle satıcının fabrikası, deposu veya işyeridir. Mallar alıcının kullanımına sunulduğu andan itibaren, hasarlanma, kaybolma veya gecikmeden doğacak tüm riskler alıcıya aittir.
Taşıma sürecinde risk dağılımı tamamen alıcının kontrolündedir. Yükleme sırasında meydana gelebilecek hasarlar, taşıma esnasındaki kayıplar veya gümrükte yaşanabilecek gecikmeler, satıcının sorumluluğunda değildir. Bu nedenle alıcılar, profesyonel lojistik firmaları ile çalışarak risk yönetimi stratejileri geliştirmelidir. Özellikle değerli kargolarda, kapsamlı sigorta poliçeleri ile kendilerini güvence altına almalıdırlar.
EXW’de masraf dağılımı oldukça basittir: yükleme, navlun, gümrükleme ve sigorta masraflarının tamamı alıcıya aittir. Satıcı yalnızca malları paketleme ve teslime hazır hale getirme gibi hazırlık maliyetlerini üstlenir. Bu durum, satıcı için minimum maliyet anlamına gelirken, alıcı için detaylı bir bütçe planlaması gerektirir.
Satıcının yalnızca hazırlık maliyetlerini üstlenmesi, özellikle ihracat deneyimi olmayan veya lojistik altyapısı zayıf olan satıcılar için avantaj sağlar. Ancak alıcılar, taşıma maliyetlerinin yanı sıra ihracat ve ithalat gümrük vergilerini, depolama ücretlerini ve olası ek masrafları da hesaba katmalıdır. Bu nedenle, toplam maliyetin doğru hesaplanması ve bütçe aşımlarının önlenmesi için deneyimli gümrük müşavirleri ve freight forwarder’larla çalışmak önemlidir.
Her teslim şeklinde olduğu gibi, EXW’nin de kendine özgü avantaj ve dezavantajları bulunur. Bu teslim yönteminin doğru değerlendirilmesi, hem satıcılar hem de alıcılar için ticari başarının anahtarıdır. Satıcı açısından minimum sorumluluk ve maliyet avantajı sağlarken, alıcı açısından tam kontrol imkanı sunar. Ancak bu avantajların yanında, tarafların üstlendiği riskler ve karşılaşabilecekleri zorluklar da göz önünde bulundurulmalıdır. Özellikle deneyimsiz taraflar için EXW, beklenmeyen maliyetlere ve operasyonel sorunlara yol açabilir. Aşağıdaki başlıklarda, her iki taraf açısından bu durumu detaylıca inceleyeceğiz.
Satıcılar için EXW, en az sorumluluk ve masraf gerektiren teslim şeklidir. Malları kendi tesislerinde hazır etmekle yükümlü olan satıcı, taşıma, sigorta ve gümrükleme gibi karmaşık süreçlerle uğraşmak zorunda kalmaz. Kontrolün tamamen alıcıda olması, satıcının lojistik risklerden korunmasını sağlar.
Ancak bu durum bazı dezavantajları da beraberinde getirir. Rekabetçi olmayan şartlar yaratabilmesi, özellikle deneyimsiz alıcıları caydırabilir. Birçok alıcı, tüm lojistik sorumluluğu üstlenmek istemeyebilir ve DDP veya CIF gibi daha kapsamlı teslim şekillerini tercih edebilir. Ayrıca, bazı ülkelerde ihracat lisansı veya gümrük çıkış beyannamesi satıcı tarafından düzenlenmek zorunda olduğundan, EXW uygulanamayabilir.
Alıcılar için EXW, taşıma ve lojistikte tam kontrol imkanı sunar. Kendi taşıyıcılarını seçebilir, güzergahı belirleyebilir ve daha uygun maliyet bulma imkanına sahip olabilirler. Özellikle güçlü lojistik ağına sahip büyük şirketler, toplu taşıma anlaşmaları sayesinde maliyet avantajı elde edebilir.
Dezavantaj olarak ise, tüm risk ve maliyet yükünün alıcıda olması öne çıkar. İhracat gümrüklemesi, yükleme organizasyonu ve sigortalama gibi tüm süreçlerin yönetimi alıcıya aittir. Özellikle farklı ülkelerin gümrük mevzuatlarına hakim olmayan alıcılar için bu durum, gecikmeler ve ek maliyetler doğurabilir. Ayrıca, satıcının tesisinde meydana gelebilecek yükleme hasarları da alıcının sorumluluğundadır.
Uluslararası ticarette Incoterms terimleri sıklıkla birbiriyle karıştırılır ve bu durum ciddi ticari anlaşmazlıklara yol açabilir. EXW, özellikle FCA, FOB ve DDP gibi teslim şekilleriyle karıştırılmaktadır. Her bir terimin kendine özgü sorumluluk dağılımı, risk transferi noktası ve maliyet paylaşımı bulunur. Bu farkların net bir şekilde anlaşılması, doğru teslim şeklinin seçilmesi ve ticari sözleşmelerin hatasız hazırlanması açısından kritiktir. Özellikle uluslararası kargo organizasyonlarında, yanlış teslim şekli seçimi beklenmeyen maliyetlere ve hukuki sorunlara neden olabilir. Aşağıda, EXW ile en çok karıştırılan teslim şekillerini ve aralarındaki temel farkları açıklayacağız.
EXW ile FCA arasındaki en belirgin fark, yükleme sorumluluğunda ortaya çıkar. FCA’da satıcı yükleme sorumluluğunu üstlenirken EXW’de üstlenmez. FCA teslimde satıcı, malları belirlenen noktada taşıyıcıya teslim eder ve yükleme masraflarını karşılar. Bu durum, alıcı için operasyonel kolaylık sağlar.
Gümrükleme farkları da önemlidir. FCA’da satıcı, ihracat gümrüklemesini tamamlamakla yükümlüdür. EXW’de ise bu sorumluluk alıcıya aittir. Ancak bazı ülkelerde ihracat lisansının satıcı tarafından alınması zorunlu olduğundan, EXW yerine FCA tercih edilmesi daha uygun olabilir. Özellikle AB ülkelerinde ve Amerika’da bu durum sıklıkla karşımıza çıkar.
FOB (Free on Board), yalnızca denizyoluna özgü bir teslim şeklidir ve bu yönüyle EXW’den tamamen ayrılır. FOB’da satıcı, malları gemiye yükleyene kadar tüm masraf ve riskleri üstlenir. EXW’de ise satıcının sorumluluğu, malları kendi tesisinde hazır etmekle sınırlıdır.
Riskin geçiş noktası farkı da belirgindir. FOB’da risk, mallar geminin küpeştesini geçtiğinde alıcıya geçer. EXW’de ise risk transferi, satıcının tesisinde gerçekleşir. Bu nedenle denizyolu taşımalarında FOB, alıcılar için daha güvenli bir seçenek olabilir. Ayrıca FOB’da satıcı, ihracat gümrüklemesini de üstlendiğinden, alıcının operasyonel yükü azalır.
DDP (Delivered Duty Paid), EXW’nin tam zıt kutbunda yer alır. DDP’de tüm masraf ve riskin satıcıya ait olması, bu iki teslim şeklini birbirinin tam tersi konuma getirir. DDP’de satıcı, malları alıcının kapısına kadar teslim eder ve tüm gümrük vergilerini öder.
EXW ile tam zıt konumda olması nedeniyle, DDP maksimum satıcı sorumluluğu gerektirirken, EXW minimum sorumluluk içerir. Alıcılar açısından DDP en rahat teslim şekli olmasına rağmen, genellikle daha yüksek fiyatlandırma ile karşılaşırlar. Satıcılar ise DDP’de tüm lojistik riskleri üstlendiklerinden, fiyatlarına bu riskleri yansıtmak zorundadırlar.
Küreselleşen dünya ekonomisinde, EXW teslim şeklinin önemi giderek artmaktadır. Özellikle dijitalleşme ve e-ticaretin yaygınlaşmasıyla birlikte, küçük ve orta ölçekli işletmeler de uluslararası pazarlara açılmaktadır. Bu noktada EXW, satıcılara minimum sorumlulukla global ticaret yapma imkanı sunarken, deneyimli alıcılara maliyet optimizasyonu fırsatı sağlar. Ancak başarılı bir EXW uygulaması için, tarafların sorumluluklarını net olarak anlaması ve profesyonel lojistik desteği alması gerekir. Aşağıdaki başlıklarda, EXW’nin farklı işletme ölçeklerindeki kullanımını ve lojistik organizasyonlarla ilişkisini inceleyeceğiz.
KOBİ’ler için EXW, basitlik ve düşük maliyet açısından cazip bir seçenektir. Özellikle ihracat deneyimi sınırlı olan küçük işletmeler, karmaşık lojistik süreçlerle uğraşmak yerine, malları kendi tesislerinde teslim ederek işlemlerini kolaylaştırabilirler. Bu durum, sınırlı personel ve kaynaklarla çalışan işletmeler için operasyonel avantaj sağlar.
Küresel ticarette tercih edilme nedenleri arasında, minimum sermaye gereksinimi ve düşük risk profili yer alır. Satıcı, uluslararası nakliye sigortası veya gümrük prosedürleri ile uğraşmadığından, bu alanlarda uzmanlık gerektirmez. Ancak alıcıların deneyimli olması ve lojistik altyapısının güçlü olması, başarılı bir ticaret için kritiktir.
EXW’de alıcının sigorta yaptırma zorunluluğu, risk yönetiminin en önemli unsurudur. Malların satıcının tesisinden alınması anından itibaren tüm riskler alıcıya geçtiğinden, kapsamlı bir kargo sigortası hayati önem taşır. Sigorta poliçesi, yükleme hasarlarından başlayarak, taşıma sırasındaki kayıp ve hasarları da kapsamalıdır.
Taşıma acenteleri ve lojistik firmalarının rolü, EXW’de kritiktir. Deneyimli freight forwarder’lar, alıcılara komple lojistik çözümler sunarak, gümrükleme, yükleme ve taşıma süreçlerini yönetirler. PlaneX Cargo gibi uzman firmalarla çalışmak, özellikle hava kargo taşımalarında zaman ve maliyet optimizasyonu sağlar. Profesyonel destek, beklenmeyen sorunların önlenmesi ve sorunsuz teslimat için vazgeçilmezdir.
EXW uygulamasında başarı, detaylara gösterilen özen ve profesyonel yaklaşımla doğrudan ilişkilidir. Alıcı ve satıcı arasında yanlış anlaşmaların önlenmesi, her iki taraf için de kritik öneme sahiptir. Sözleşmelerde belirsizliklere yer verilmemeli, sorumluluklar net bir şekilde tanımlanmalıdır.
Kontratlarda teslim noktası, gümrükleme ve taşıma sorumluluklarının açıkça belirtilmesi şarttır. Özellikle “satıcının deposu” ifadesi yerine tam adres ve teslim koşulları detaylandırılmalıdır. Yükleme sorumluluğu, ihracat lisansı düzenleme yükümlülüğü ve sigorta kapsamı gibi konular, yazılı olarak netleştirilmelidir.
EXW’nin bazı ülkelerde ihracat mevzuatına uygun olmaması ihtimali göz önünde bulundurulmalıdır. Örneğin, Çin ve Hindistan gibi ülkelerde, ihracat lisansının mutlaka satıcı tarafından alınması gerekir. Bu durumda FCA gibi alternatif teslim şekilleri değerlendirilmelidir.
Profesyonel lojistik desteği almanın önemi vurgulanmalıdır. Deneyimli gümrük müşavirleri ve kargo firmaları ile çalışmak, sürecin sorunsuz ilerlemesini sağlar. PlaneX Cargo olarak, EXW teslim şeklinde müşterilerimize kapsamlı danışmanlık ve operasyon desteği sunuyoruz. Uzman ekibimiz, yükleme organizasyonundan gümrüklemeye, sigortadan teslimat takibine kadar tüm süreçlerde yanınızdadır.
